Kelime Yapım Ekleri (Word Formation) Nedir?
İngilizcede prefix (önek) ve suffix (sonek) kullanarak tek bir kök kelimeden birden fazla kelime türetebilirsiniz. Bu yöntem hem kelime dağarcığınızı hızla artırır hem de okuduğunuz metinlerde bilmediğiniz kelimeleri tahmin etmenize yardımcı olur. Kelime çalışma teknikleri rehberimizde bu stratejiyi nasıl uygulayacağınızı detaylı bulabilirsiniz.
Yaygın Prefix (Önek) Listesi
Prefix'ler kelimenin başına eklenir ve anlamı değiştirir veya tamamlar.
Olumsuzluk ve Karşıtlık
- un-: unlock (kilidi aç), unhappy (mutsuz), unusual (alışılmadık)
- dis-: disagree (katılmamak), disappear (kaybolmak), dislike (beğenmemek)
- in-/im-/ir-/il-: incorrect (yanlış), impossible (imkansız), irregular (düzensiz), illegal (yasadışı)
- non-: nonfiction (kurgu dışı), nonstop (duraksız)
Tekrar ve Öncelik
- re-: return (geri dönmek), reuse (yeniden kullanmak), rewrite (yeniden yazmak)
- pre-: preview (ön izleme), prehistoric (tarih öncesi), prepay (önceden ödemek)
- post-: postgraduate (lisansüstü), postpone (ertelemek)
Diğer Sık Kullanılanlar
- over-: overcook (fazla pişirmek), overlook (gözden kaçırmak)
- under-: underestimate (küçümsemek), underground (yeraltı)
- mis-: misunderstand (yanlış anlamak), mistake (hata)
Yaygın Suffix (Sonek) Listesi
Suffix'ler kelimenin sonuna eklenir ve genellikle kelime türünü (isim, fiil, sıfat, zarf) değiştirir.
İsim Yapan Suffix'ler
- -tion/-sion: create → creation, decide → decision, inform → information
- -ness: happy → happiness, dark → darkness, kind → kindness
- -ment: develop → development, govern → government, agree → agreement
- -ity: active → activity, possible → possibility, real → reality
- -er/-or: teach → teacher, act → actor, work → worker
Zarf Yapan Suffix'ler
- -ly: quick → quickly, careful → carefully, happy → happily
Sıfat Yapan Suffix'ler
- -ful: hope → hopeful, care → careful, wonder → wonderful
- -less: hope → hopeless, care → careless, home → homeless
- -able/-ible: read → readable, believe → believable, visible
- -ous: danger → dangerous, fame → famous
Kelime Ailesi (Word Family) Oluşturma
Bir kök kelimeden fiil, isim, sıfat ve zarf türeterek kelime ailesi oluşturabilirsiniz. Örnek: care (fiil) → careful (sıfat) → carefully (zarf) → carelessness (isim) → careless (sıfat). Bu yöntem, bir kelimeyi öğrenirken türevlerini de birlikte öğrenmenizi sağlar.
| Kök | Fiil | İsim | Sıfat | Zarf |
|---|---|---|---|---|
| — | educate | education | educational | educationally |
| — | success | success | successful | successfully |
Pratik Önerileri
Yeni kelime öğrenirken türevlerini de not edin. Metin okurken bilmediğiniz kelimede prefix veya suffix varsa kökü çıkarıp anlam tahmini yapın. Test aracımız ile kelime bilginizi ölçebilirsiniz. Nasıl çalışılır rehberimizde kelime çalışmasına nasıl vakit ayıracağınızı bulabilirsiniz.
Özet
Prefix'ler anlamı değiştirir; suffix'ler kelime türünü değiştirir. un-, dis-, re-, pre- gibi önekler ve -tion, -ness, -ly, -ment gibi sonekler en sık kullanılanlardır. Kelime ailesi çalışması verimli bir kelime öğrenme stratejisidir.